Elektriciteit installatie: wat je moet weten voordat je begint

Een elektriciteit installatie in huis is iets wat veel mensen onderschatten. Het lijkt soms eenvoudig, maar achter elk stopcontact en elke schakelaar gaat een heel systeem schuil van draden, groepen en beveiliging. Wie dat systeem niet goed begrijpt, loopt risico op brand, kortsluiting of erger. In dit stuk lees je wat er bij een elektrische installatie komt kijken, wanneer je iets zelf mag doen en wanneer je beter een vakman kunt bellen.

Hoe een elektrische installatie in huis is opgebouwd

Stroom komt via de elektriciteitsmeter het huis binnen en gaat dan naar de meterkast. Vanuit de meterkast lopen meerdere groepen door het huis. Elke groep heeft een eigen aardlekschakelaar of groepsautomaat die de stroomkring beveiligt. Een groep voor de keuken draagt bijvoorbeeld meer belasting dan een groep voor de verlichting in de gang. De bedrading loopt door de muren, soms in een buis of sleuf, en verbindt alles met elkaar. Hoe nieuwer de woning, hoe groter de kans dat de meterkast ook voorzien is van een aardlekschakelaar voor de hele installatie. Dat is een extra beveiligingslaag die bij een stroomlek de stroom direct uitschakelt.

Wat je zelf mag doen en wat niet

In Nederland mag je als particulier beperkte elektrische werkzaamheden uitvoeren in je eigen woning. Denk aan het vervangen van een stopcontact, het plaatsen van een lamp of het aansluiten van een schakelaar. Zodra het gaat om werk aan de meterkast, het aanleggen van nieuwe groepen of het verlengen van de hoofdkabel, dan is een erkend installateur wettelijk verplicht. De reden is simpel: fouten in de bedrading zijn niet altijd zichtbaar, maar kunnen jaren later voor gevaarlijke situaties zorgen. Werk dat niet aan de regels voldoet, kan bij brand ook problemen geven met de verzekering. Laat je dus goed informeren voordat je zelf aan de slag gaat.

De richtlijnen waar een installatie aan moet voldoen

Elke elektrische installatie in Nederland moet voldoen aan de NEN 1010, de Nederlandse norm voor laagspanningsinstallaties. Die norm beschrijft hoe bedrading moet worden aangelegd, welke kabels waar gebruikt mogen worden en hoe de beveiliging geregeld moet zijn. Zo geldt er bijvoorbeeld een minimale kabeldikte afhankelijk van de belasting op een groep. Voor badkamers gelden extra strenge regels omdat water en stroom gevaarlijk samen gaan. Er zijn in de badkamer zogeheten zones vastgesteld, waarbij in de directe omgeving van bad of douche geen gewone stopcontacten mogen zitten. Een installateur kent deze regels en past ze toe bij elk project.

Wanneer je de elektrische installatie laat keuren of vernieuwen

Een oudere bedrading kan na verloop van tijd onveilig worden. Isolatiemateriaal wordt brozer, verbindingen gaan loslaten en verouderde aardingen voldoen niet meer aan de huidige eisen. Bij woningen gebouwd voor 1970 is de kans groot dat de elektrainstallatie niet meer up to date is. Een keuring door een gecertificeerd installateur geeft inzicht in de staat van de bedrading en de meterkast. Zo’n keuring is ook verstandig na een verbouwing, bij aankoop van een oudere woning of als er regelmatig storingen zijn. Wie een laadpaal, zonnepanelen of een elektrisch fornuis wil laten aansluiten, doet er goed aan de installatie eerst te laten controleren. Extra stroomverbruik vraagt soms om een verzwaring van de aansluiting of nieuwe groepen in de meterkast.

Veelgestelde vragen

Mag ik zelf een extra stopcontact plaatsen in mijn woning?
Het plaatsen van een extra stopcontact mag je in je eigen woning zelf doen, zolang je een bestaande groep gebruikt en de werkzaamheden binnen de regels van de NEN 1010 vallen. Wil je een volledig nieuwe groep aanleggen vanuit de meterkast, dan is een erkend installateur nodig. Twijfel je, laat het dan altijd controleren.

Hoe weet ik of mijn elektrische installatie nog veilig is?
Een elektrische installatie kun je laten keuren door een gecertificeerd installateur. Die controleert de bedrading, de meterkast en de aarding. Signalen dat een keuring verstandig is, zijn onder andere frequente storingen, gebrande geurtjes bij stopcontacten, schakelaars die warm worden of een meterkast die al tientallen jaren oud is.

Wat is het verschil tussen een aardlekschakelaar en een groepsautomaat?
Een groepsautomaat beschermt een stroomgroep tegen overbelasting en kortsluiting. Hij schakelt uit als er te veel stroom door een groep loopt. Een aardlekschakelaar detecteert stroomlekken, bijvoorbeeld als stroom via een persoon of een beschadigd apparaat wegvloeit. Beide onderdelen zijn in een moderne meterkast aanwezig en vullen elkaar aan.

Wat kost het om een elektrische installatie te laten vernieuwen?
De kosten voor het vernieuwen van een elektrische installatie hangen af van de grootte van de woning, het aantal groepen en de staat van de huidige bedrading. Voor een gemiddelde woning liggen de kosten al snel tussen de 1.500 en 4.000 euro. Vraag altijd meerdere offertes op bij erkende installateurs om een goed beeld te krijgen van de prijs.