Inhoudsopgave

Een wolkenkrabber is een gebouw dat zo hoog is dat het bijna de wolken lijkt te raken. Dat klinkt als overdrijving, maar als je naast de Burj Khalifa in Dubai staat en omhoog kijkt, begrijp je waarom mensen dit soort gebouwen zo bijzonder vinden. De hoogste torens ter wereld reiken inmiddels meer dan 800 meter de lucht in. Mensen bouwen al meer dan honderd jaar aan steeds hogere gebouwen, en dat doen ze niet zomaar. Achter elke imposante toren zitten verhalen over techniek, steden, ambities en soms ook flinke discussies.

De geschiedenis van hoge gebouwen

Het fenomeen van de hoge stadstoren begon eind negentiende eeuw in de Verenigde Staten. Chicago en New York wedijverden met elkaar om de hoogste gebouwen neer te zetten. De uitvinding van de lift maakte het mogelijk om mensen naar hogere verdiepingen te brengen zonder dat ze honderden trappen moesten beklimmen. Staalconstructies zorgden ervoor dat gebouwen steeds slanker en hoger konden worden. In 1931 werd het Empire State Building in New York geopend, en dat bleef bijna veertig jaar lang het hoogste gebouw ter wereld. Het telt 102 verdiepingen en is nog altijd een van de bekendste torens op aarde. Daarna volgden steeds nieuwere en hogere gebouwen, verspreid over de hele wereld.

Waarom steden kiezen voor torens

Ruimtegebrek speelt een grote rol bij de keuze om de hoogte in te gaan. In drukke steden is de grond duur en schaars, dus bouwen naar boven is vaak een logische oplossing. Bedrijven willen graag zichtbaar zijn in een stad, en een opvallende toren doet dat werk goed. Daarnaast speelt prestige een rol: landen en steden gebruiken hoge gebouwen soms bewust als symbool van groei en welvaart. In steden als Shanghai, Hongkong en Dubai is dat goed te zien. Toch zijn er ook critici. Sommige mensen vinden dat hoge torens de sfeer van een stad veranderen. In Parijs is dat debat goed bekend. De Tour Montparnasse, een toren van 210 meter hoog in het centrum van Parijs, werd al snel na de bouw in 1973 omstreden. Veel Parijzenaars vonden dat het gebouw niet paste bij het historische stadssilhouet. Dat leidde er uiteindelijk toe dat Parijs voor lange tijd bijna geen nieuwe hoge torens meer toestond in het centrum.

Techniek en veiligheid in moderne torens

Een gebouw van honderden meters hoog bouwen vraagt om slimme oplossingen. Wind is een van de grootste uitdagingen: hoe hoger een gebouw, hoe harder de wind ertegenaan blaast. Ingenieurs ontwerpen torens zo dat ze licht meebuigen zonder te breken. Sommige torens hebben speciale gewichten binnenin die trillingen opvangen. Brandveiligheid is een ander belangrijk punt. Moderne hoogbouw heeft meerdere trappenhuizen, sprinklerinstallaties en speciale vluchtrouteplanning. De bouw zelf is ook ingewikkeld: op grote hoogte werken vraagt om speciale kranen en strikte veiligheidsmaatregelen voor het personeel. Bouwmaterialen worden soms ter plekke op hoogte gemonteerd omdat transport naar boven via de gevel niet altijd mogelijk is.

De hoogste gebouwen van nu

Op dit moment staat de Burj Khalifa in Dubai bovenaan de lijst van hoogste gebouwen ter wereld, met een hoogte van 828 meter. Op de tweede plek staat de Merdeka 118 in Kuala Lumpur, geopend in 2023, met 678 meter. China heeft meerdere torens in de top tien, waaronder de Shanghai Tower van 632 meter. In Europa liggen de verhoudingen anders: hier zijn hoge gebouwen minder gewoon dan in Azië of het Midden-Oosten. De hoogste toren van Europa staat in Moskou en heet de Lakhta Center, met een hoogte van 462 meter. In Nederland is de Zalmhaventoren in Rotterdam momenteel het hoogste gebouw, met 215 meter. Het toont aan dat ook in eigen land de ambitie bestaat om de skyline te vormen, al blijven de Nederlandse torens bescheiden vergeleken met de wereldtop.

Veelgestelde vragen

Wat maakt een gebouw officieel een wolkenkrabber?
Er is geen vaste internationale grens, maar een gebouw wordt meestal een wolkenkrabber genoemd vanaf een hoogte van ongeveer 150 meter. Sommige organisaties hanteren 100 meter als ondergrens. Gebouwen boven de 300 meter worden ook wel supertall genoemd, en boven de 600 meter spreekt men van megatall.

Welk land heeft de meeste hoge torens?
China heeft wereldwijd de meeste hoge torens. Steden als Shanghai, Shenzhen en Guangzhou tellen tientallen gebouwen van meer dan 200 meter hoog. De snelle groei van Chinese steden in de afgelopen decennia heeft geleid tot een enorme uitbreiding van de skylines daar.

Hoe lang duurt de bouw van een hoge toren?
De bouw van een grote stadstoren duurt gemiddeld tussen de vijf en tien jaar. Dat hangt af van de hoogte, de complexiteit van het ontwerp en de beschikbare middelen. De Burj Khalifa in Dubai werd gebouwd tussen 2004 en 2010 en vroeg op het hoogtepunt van de bouw meer dan 12.000 arbeiders per dag.

Zijn torens in Nederland ook openbaar te bezoeken?
Sommige hoge gebouwen in Nederland hebben een openbaar toegankelijk uitzichtpunt of restaurant. De Euromast in Rotterdam biedt bijvoorbeeld een uitzicht over de stad vanaf 100 meter hoogte. In Amsterdam zijn er hoge gebouwen in het zakendistrict Zuidas, maar die zijn niet allemaal openbaar toegankelijk.