Naakt kat: alles over katten zonder vacht

Een naakt kat is een kat zonder (zichtbare) vacht, of met een zeer korte, donsvachtige beharing die de huid nauwelijks bedekt. Het bekendste naaktkattenras is de sphynx, ook wel sfinx gespeld, ontstaan in Canada door gerichte fok met een natuurlijke mutatie. Wie denkt aan een naakt kat, denkt vrijwel automatisch aan dit ras, maar er zijn ook andere rassen die in dezelfde categorie vallen.

Ondanks hun kale uiterlijk zijn naakte katten zacht en warm om aan te raken. Hun huid voelt aan als warm suède of een warmwaterkruik met een dun laagje stof eroverheen. Dat verbaast veel mensen die een naakt kat voor het eerst aanraken.

Hoe ontstaat een naakt kat?

Het ontbreken van vacht bij een naakt kat is het gevolg van een genetische mutatie in het gen dat verantwoordelijk is voor haargroei. Bij de sphynx gaat het om een recessieve mutatie: beide ouders moeten het gen dragen voordat een kitten zonder zichtbare vacht wordt geboren. In 1966 werd in Toronto (Canada) het eerste geregistreerde kale katje geboren. Fokkers gebruikten dat kitten als startpunt voor een nieuw ras, later de sphynx gedoopt naar het Egyptische mythische wezen waarnaar het ras op uiterlijk lijkt.

Andere bekende naaktkattenrassen zijn de Peterbald (Rusland), de Don Sphynx (ook wel Donskoy), en de Bambino, een kruising tussen de sphynx en de Munchkin. Al deze rassen hebben hun kaalheid te danken aan verschillende genetische varianten, maar het effect op de vacht is vergelijkbaar.

Hoe ziet een naakt kat er precies uit?

Een naakt kat heeft grote, puntige oren, uitgesproken jukbeenderen en grote amandelvormige ogen. De huid vormt bij de meeste exemplaren lichte plooien, vooral rond de schouders, de kop en de buik. Die rimpels maken het dier herkenbaar. De staart is lang en dun, soms met een kleine pluimpje haar aan het uiteinde.

Volledig haarloze katten bestaan nauwelijks: de meeste sphynxen hebben een fijne donsachtige beharing op de neus, de oren en de poten. In de zon of bij warm licht zie je die haren als een waas over de huid. De kleur van de huid verschilt per kat: er zijn roze, zwart gepigmenteerde, gevlekte en gestreepte exemplaren, precies zoals je dat bij een gevlekte of gestreepte kat met vacht zou zien.

Verzorging: meer werk dan je denkt

Wie een naakt kat neemt omdat hij denkt weinig onderhoud nodig te hebben, komt bedrogen uit. Katten zonder vacht produceren evenveel huidvet (talg) als andere katten, maar er is geen vacht om dat vet op te nemen. Het gevolg: de huid wordt vettig en kan vlekken achterlaten op meubels en kleding. Regelmatig wassen is nodig, bij de meeste naakte katten eens per week tot eens per twee weken met een milde, diergeschikte shampoo.

Ook de oren vragen aandacht. Doordat de grote oorbasis weinig bescherming heeft, hoopt oorsmeer snel op. Eén keer per week de oren voorzichtig reinigen met een speciaal oorreinigingsmiddel voor katten is een verstandige gewoonte. Nagels groeien bij naakte katten schijnbaar ook sneller op doordat er geen vacht rondom de poten is die ze gedeeltelijk verbergt, dus controleer ze wekelijks.

Naakt kat en temperatuur: warm houden

Zonder vacht verliest een naakt kat snel lichaamstemperatuur. In een koud huis of bij koud weer heeft de kat een truitje, een deken of een verwarmde slaapplek nodig. Dit is geen luxe maar een serieus welzijnspunt. Naakte katten zoeken zelf ook warmte op en kruipen graag tegen mensen of andere dieren aan. In de zomer geldt het omgekeerde: directe zon kan de onbeschermde huid verbranden, net als bij mensen. Een naakt kat mag niet langdurig in vol zonlicht zitten.

Is een naakt kat geschikt voor mensen met een kattenallergie?

Een veelgehoorde misvatting is dat naakte katten hypoallergeen zijn. Dat klopt niet. De meeste kattenalergiereacties worden veroorzaakt door het eiwit Fel d 1, dat in speeksel, huidschilfers en talgklieren zit, niet in de vacht zelf. Een naakt kat produceert dit eiwit gewoon, en verspreidt het via de huid en het likgedrag. Sommige allergici ervaren minder last doordat er geen losse haren rondvliegen, maar een garantie op klachtenvrij samenleven is dat niet. Breng altijd eerst een bezoek aan een fokker om te testen hoe je reageert voordat je een naakt kat aanschaft.

Karakter en gedrag

Naakte katten, en zeker de sphynx, staan bekend als bijzonder sociaal en mensgericht. Ze volgen hun baasje door het huis, eisen aandacht op en klagen luid als ze alleen zijn. Langdurig alleen thuis is voor de meeste naakte katten geen prettige situatie. Een tweede kat of een ander huisdier als gezelschap helpt. Ze zijn nieuwsgierig, speels en komen goed overweg met kinderen en honden. Wie een rustige, zelfstandige kat zoekt, past waarschijnlijk beter bij een ander ras.

Een naakt kat is een bijzonder, maar veeleisend huisdier. De verzorging kost meer tijd dan bij een gewone kat, de aandachtsbehoefte is groot en de gevoeligheid voor temperatuur vraagt bewuste inrichting van de woonomgeving. Wie daar rekening mee houdt en houdt van een warme, hechte band met een kat, heeft aan een naakte kat een trouwe metgezel.