Inhoudsopgave

Composteren is een van de eenvoudigste manieren om afval uit je tuin en keuken een tweede leven te geven. Wat overblijft na het koken of snoeien, verdwijnt bij veel mensen gewoon in de vuilnisbak. Toch kun je datzelfde materiaal omzetten in een rijke, donkere bodemverbeteraar die je planten en groenten prachtig laten groeien. Het werkt voor iedereen: of je nu een kleine stadsbalkon hebt of een grote achtertuin.

Wat er gebeurt in een composthoop

Bacteriën, schimmels en kleine beestjes zoals regenwormen breken organisch materiaal langzaam af. Ze hebben daarvoor zuurstof, vocht en een goede mix van materialen nodig. Groene resten zoals groenteschillen, gras en koffiedik bevatten veel stikstof. Bruine materialen zoals dood blad, karton en stro bevatten veel koolstof. Een goede balans tussen die twee soorten zorgt ervoor dat het rottingsproces goed verloopt. Is er te veel groen materiaal, dan wordt de hoop nat en begint het te stinken. Te veel bruin materiaal vertraagt juist het proces. Door die verhouding in de gaten te houden, zorg je ervoor dat de temperatuur in de hoop oploopt tot soms wel zestig tot zeventig graden Celsius. Op die temperatuur gaan ziektekiemen dood en wordt het eindproduct veilig voor gebruik in de tuin.

Wat je wel en niet op de composthoop gooit

Veel mensen weten niet precies wat er wel en niet in een composthoop mag. Groente en fruitresten, eierschalen, theezakjes, gemaaid gras, bladeren en snoeihout zijn prima. Ook paardenmest is een uitstekende toevoeging omdat het veel voedingsstoffen bevat en het afbraakproces versnelt. Wat je beter kunt vermijden zijn vlees, vis, gekookt eten en zuivelproducten. Die trekken ratten en andere ongewenste dieren aan en breken moeilijker af. Zieke planten kun je het beste niet toevoegen, want bij een lage temperatuur in de hoop overleven sommige schimmelsporen en virussen. Verder zijn citrusschillen in grote hoeveelheden af te raden omdat ze de zuurgraad van de hoop kunnen verstoren en wormen er liever niet bij in de buurt komen.

Hoe lang duurt het voordat compost klaar is

Geduld is een groot onderdeel van het proces. Afhankelijk van de omstandigheden duurt het zes maanden tot soms wel een jaar voordat het materiaal volledig is omgezet in rijpe compost. Wie de hoop regelmatig omschept, zorgt ervoor dat er meer zuurstof bij komt en dat het proces sneller gaat. Een hoop die je met rust laat, doet er aanzienlijk langer over. Rijpe compost herken je aan de donkere kleur, de losse structuur en de geur die lijkt op bosgrond na de regen. Je kunt het direct door de tuingrond mengen, gebruiken als potgrond of als beschermende laag op je borders leggen. Zo keer je het organische materiaal terug aan de bodem en hoef je minder kunstmest te gebruiken.

Composteren in een kleine tuin of appartement

Wie geen grote buitenruimte heeft, hoeft het niet te laten. Een wormenhotel of bokashi emmer past in elke keuken en verwerkt keukenresten snel en geurloos. Bij bokashi fermenteren de resten in een afgesloten bak met behulp van een speciaal mengsel van micro-organismen. Dat duurt slechts twee tot vier weken. De vloeistof die vrijkomt, verdun je met water en gebruik je als meststof voor je planten. De vaste resten kun je daarna alsnog in de grond stoppen of aan een gemeenschappelijke compostplek in de buurt meegeven. In veel steden zijn er ook initiatieven waarbij buren samen een composthoop beheren. Die zijn meestal voor iedereen toegankelijk en een goede manier om iets terug te doen voor de buurt en de bodem.

Veelgestelde vragen

Kan ik paardenmest gebruiken bij het composteren?
Paardenmest is een waardevolle toevoeging aan een composthoop. Het bevat veel voedingsstoffen en helpt het afbraakproces op gang te brengen. Het is wel verstandig om de mest eerst te laten rijpen voordat je hem direct op planten gebruikt, want verse mest kan te sterk zijn en wortels beschadigen.

Wat doe ik als mijn composthoop gaat stinken?
Als een composthoop onaangenaam ruikt, is er meestal een tekort aan zuurstof of een teveel aan nat groen materiaal. Je kunt het probleem oplossen door de hoop om te scheppen en er wat droge bruine materialen zoals karton of droog blad doorheen te mengen. Zorg ook dat de hoop niet te nat wordt door hem bij aanhoudende regen af te dekken.

Mag ik compost gebruiken bij moestuinplanten?
Rijpe compost is uitstekend geschikt voor gebruik in een moestuin. Je kunt het door de grond mengen voor het zaaien of planten, of het als laag bovenop de grond aanbrengen. Het verbetert de bodemstructuur en geeft planten langzaam voedingsstoffen vrij. Gebruik alleen goed rijpe compost, want onrijpe compost kan planten juist schaden.

Hoe weet ik of mijn compost rijp genoeg is?
Rijpe compost heeft een donkerbruine tot zwarte kleur en ruikt naar bosgrond. De oorspronkelijke materialen zijn niet meer herkenbaar en de structuur is los en kruimelig. Als je nog duidelijk resten ziet van groente of blad, heeft de compost meer tijd nodig. Je kunt onrijpe stukken terugleggen in de hoop om verder af te breken.