Inhoudsopgave

Lichaamsmaten zijn overal. Je ziet ze op kleding, je hoort ze in gesprekken en je leest ze in statistieken over gezondheid. Maar wat betekenen die getallen eigenlijk? En hoe eerlijk is het om jezelf te vergelijken met een gemiddelde? Meer mensen dan je denkt worstelen met die vraag. Dit is wat er echt achter de cijfers zit.

Wat de gemiddelde Nederlander meet en weegt

Nederland staat bekend als een van de langste landen ter wereld. De gemiddelde Nederlandse man is rond de 1,82 meter lang, de gemiddelde vrouw zo’n 1,70 meter. Daarmee loopt Nederland voorop, ver boven het wereldgemiddelde. Dat wereldgemiddelde voor mannen ligt dichter bij de 1,71 meter. Het gewicht varieert natuurlijk sterk, maar de gemiddelde volwassen Nederlander weegt tussen de 75 en 85 kilogram. Naast lengte en gewicht zijn ook andere afmetingen gangbaar in de gezondheidszorg en in de mode, zoals de omtrek van de taille, heupen en borst. Die drie getallen samen geven een veel volledigere indruk van de bouw van een lichaam dan alleen het gewicht op de weegschaal.

Hoe kledingmaten worden bepaald

Kledingmaten zijn gebaseerd op standaard proporties die fabrikanten gebruiken als richtlijn. In Nederland lopen de confectiematen voor vrouwen vaak van 34 tot 52, terwijl mannen werken met borstomtrek in centimeters of met letter-aanduidingen zoals S, M en L. Het probleem is dat die maten per merk enorm kunnen verschillen. Een maat 38 bij het ene merk kan net zo goed een maat 40 zijn bij een ander merk. Dit fenomeen wordt wel “vanity sizing” genoemd: merken maken hun maten groter zonder het label aan te passen, zodat klanten zich goed voelen bij het kopen. Dat maakt kopen op maat, zeker online, lastig. Steeds meer webshops vragen daarom om exacte centimetermaten van borst, taille en heupen, zodat de pasvorm beter klopt ongeacht het merk.

Lichaamsafmetingen en gezondheid

In de gezondheidszorg worden lichaamsafmetingen gebruikt om risico’s in te schatten. De bekendste maatstaf is de BMI, de verhouding tussen lengte en gewicht. Een BMI tussen de 18,5 en 25 geldt als gezond. Toch is de BMI niet het hele verhaal. Artsen en onderzoekers kijken steeds vaker ook naar de tailleomvang, omdat buikvet een betere voorspeller is van hart- en vaatziekten dan het gewicht alleen. Voor vrouwen geldt een tailleomvang van meer dan 88 centimeter als een verhoogd risico, voor mannen ligt die grens op 102 centimeter. Daarnaast speelt de verhouding tussen taille en heupomvang een rol: die zegt iets over hoe het vet over het lichaam verdeeld is. Een lichaam met brede heupen en een smallere taille heeft van nature een ander risicoprofiel dan een lichaam met een brede taille en smallere heupen. Afmetingen zijn dus niet alleen een kwestie van uiterlijk, ze kunnen ook iets vertellen over de toestand van het lichaam van binnen.

Waarom vergelijken met een gemiddelde niet altijd zinvol is

Gemiddelden zijn handig voor statistieken, maar ze zeggen weinig over een individu. Elk lichaam heeft een eigen samenstelling van botten, spieren en vet. Twee mensen met precies dezelfde lengte en hetzelfde gewicht kunnen er heel anders uitzien en een heel ander gezondheidsplaatje hebben. Genetica speelt een grote rol: de lichaamsvormen en verhoudingen die iemand heeft, zijn voor een deel gewoon erfelijk bepaald. Voeding, beweging en leefstijl beïnvloeden het lichaam wel, maar tot op zekere hoogte. Dat maakt het weinig nuttig om je eigen afmetingen voortdurend af te meten aan wat “normaal” zou zijn. Wat veel meer zegt is hoe iemand zich voelt, hoe fit en energiek hij of zij is in het dagelijks leven. Maten zijn meetinstrumenten, geen oordelen.

Veelgestelde vragen

Hoe meet ik mijn taille correct?
De taille meet je op het smalste punt van de romp, meestal net boven de navel. Meet terwijl je rechtop staat en adem normaal uit voordat je de meting doet. Gebruik een soepel meetlint en zorg dat het lint horizontaal om het lichaam ligt, niet scheef.

Wat is het verschil tussen confectiemaat en centimetermaat?
Een confectiemaat is een genormaliseerd getal of letter dat merken zelf bepalen, zoals maat 40 of maat M. Een centimetermaat is de werkelijke omtrek van je lichaam in centimeters, gemeten op een specifieke plek zoals borst, taille of heup. Centimetermaten zijn betrouwbaarder bij het kopen van kleding, omdat confectiematen per merk kunnen verschillen.

Vanaf welke leeftijd veranderen lichaamsafmetingen sterk?
Tijdens de puberteit, ruwweg tussen 10 en 18 jaar, veranderen de lichaamsafmetingen het snelst. De botten groeien, de heupen worden breder bij meisjes en de schouders breder bij jongens. Ook op latere leeftijd blijven maten veranderen, al gaat dat langzamer. Veel mensen merken dat hun taille breder wordt naarmate ze ouder worden, ook als het gewicht gelijk blijft.

Is een hogere BMI altijd ongezond?
Een hogere BMI is niet automatisch ongezond. Mensen met veel spiermassa, zoals sporters, kunnen een hoge BMI hebben terwijl ze prima gezond zijn. De BMI houdt geen rekening met het verschil tussen vet en spierweefsel. Daarom gebruiken artsen de BMI altijd in combinatie met andere gegevens, zoals de tailleomvang en bloedwaarden.